Sáu tình huống thường gặp nhất trong các vụ thừa kế nhà đất.

Không có di chúc thì di sản được chia theo pháp luật, cho những người cùng một hàng thừa kế và mỗi người một phần bằng nhau.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm những người sau đây của người đã mất:

• Vợ hoặc chồng
• Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi
• Con đẻ, con nuôi

Chỉ khi không còn ai ở hàng thứ nhất thì mới đến hàng thứ hai gồm ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột; sau đó mới đến hàng thứ ba.

Nhưng chia bao nhiêu còn phụ thuộc vào việc xác định di sản gồm những gì. Nhà đất đứng tên hai vợ chồng mà một người mất thì di sản thường chỉ là phần của người đã mất, không phải toàn bộ thửa đất. Đây là chỗ nhiều gia đình hiểu nhầm ngay từ đầu và chia sai.

Chia thừa kế không phải câu chuyện thủ tục giấy tờ. Cùng một khối nhà đất, phần anh chị nhận được nhiều hay ít, thậm chí có được nhận hay không, phụ thuộc vào việc xác định đúng ai là người thừa kế, di sản gồm những gì và di chúc có giá trị hay không.

Phần lớn di sản của các gia đình Việt Nam nằm ở nhà và đất. Vì vậy một vụ thừa kế trên thực tế luôn có hai lớp chồng lên nhau: quan hệ thừa kế giữa những người trong gia đình, và hồ sơ pháp lý của thửa đất.

• Thửa đất đứng tên người đã mất nhiều năm, giấy tờ qua nhiều đời, ranh giới thực tế khác với ranh giới trên sổ
• Một người con ở lại trông nom, sửa nhà, đóng thuế, nên có phần công sức cần được tính
• Đất đã được cấp giấy chứng nhận cho một người, phải làm rõ đó là tài sản riêng hay vẫn là di sản chưa chia
• Nhà đất đã được chuyển nhượng hoặc thế chấp trong lúc chưa chia xong

Luật sư xử lý cả hai lớp trong cùng một vụ việc, vì chỉ giải quyết quan hệ thừa kế mà bỏ qua hồ sơ đất đai thì bản án tuyên xong vẫn không sang tên được.

Một bản di chúc được xem xét trên ba mặt, thiếu mặt nào cũng có thể bị tranh cãi:

• Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập, không bị lừa dối, đe doạ hay cưỡng ép
• Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
• Hình thức di chúc đúng quy định, kể cả về người làm chứng và việc công chứng, chứng thực

Có di chúc không có nghĩa là những người còn lại không được gì. Pháp luật vẫn dành một phần cho con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng của người để lại di sản, và cho con đã thành niên mà không có khả năng lao động, kể cả khi di chúc không cho họ hưởng.

Luật Nhất Tín LNT cũng nhận soạn di chúc. Một bản di chúc được soạn đúng ngay từ đầu là cách rẻ nhất và êm nhất để con cháu không phải ra Toà với nhau sau này.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NHẤT TÍN LNT

Luật sư Lê Việt Thành

Anh chị có thể đối chiếu các thông tin trên tại Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh.

Anh chị đến gặp luật sư tại bất kỳ địa điểm nào dưới đây, hoặc trao đổi trước qua điện thoại và Zalo nếu chưa tiện đi lại.

Đội ngũ trước trụ sở Thành phố Hồ Chí Minh.	Biển hiệu chi nhánh tại thành phố Đồng Nai.
Khu vực làm việc và tiếp khách tại trụ sở. Khuôn mặt khách hàng đã được làm mờ để bảo mật thông tin.	Phòng tiếp khách tại trụ sở. Khuôn mặt khách hàng đã được làm mờ để bảo mật thông tin.

Khu vực Luật Nhất Tín LNT nhận vụ

Thành phố Hồ Chí Minh - Thành phố Đồng Nai - Khu vực Bình Dương cũ - Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ - Các tỉnh miền Tây - Các tỉnh Tây Nguyên

Luật Nhất Tín LNT không báo phí khi chưa nắm được vụ việc. Ba thông tin sau quyết định mức phí: nhóm việc anh chị cần, giá trị và hiện trạng nhà đất, và nơi Toà án giải quyết.

Tranh chấp thừa kế mà di sản là nhà đất thì nộp đơn tại Toà án nhân dân khu vực nơi có bất động sản.

Nếu di sản nằm ở nhiều nơi hoặc gồm cả tiền, vàng, xe, cổ phần thì việc xác định nơi nộp đơn phức tạp hơn, và nộp sai nơi sẽ khiến hồ sơ phải làm lại từ đầu. Luật sư xác định đúng ngay lần nộp thứ nhất.

Anh chị ở tỉnh khác hay ở nước ngoài vẫn nhờ được. Luật sư nhận uỷ quyền trong phạm vi pháp luật cho phép và làm việc với Toà án thay anh chị.

• Giấy chứng tử của người để lại di sản
• Căn cước công dân và giấy khai sinh của anh chị
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người đã mất: khai sinh, đăng ký kết hôn, quyết định nhận nuôi con nuôi
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và giấy tờ nhà đất khác
• Di chúc nếu có, kể cả bản photo
• Thông tin về những người thừa kế: người đã mất có bao nhiêu người con, còn vợ hoặc chồng, còn cha mẹ hay không
• Giấy tờ về các tài sản khác của người đã mất nếu có

Ông bà, cha mẹ mất đã lâu rồi, giờ còn chia được không?

Với di sản là nhà đất, thời hiệu để yêu cầu chia thừa kế là ba mươi năm kể từ thời điểm mở thừa kế, nên rất nhiều vụ việc từ lâu vẫn còn giải quyết được. Anh chị cứ gửi hồ sơ để luật sư xem, đừng vì nghĩ đã quá lâu mà bỏ qua.

Không có di chúc thì những ai được chia?

Những người ở hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người đã mất, mỗi người một phần bằng nhau.

Di chúc để lại toàn bộ cho một người thì những người khác có được gì không?

Có thể vẫn được. Pháp luật dành một phần cho con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con đã thành niên mà không có khả năng lao động, kể cả khi di chúc không cho họ hưởng. Luật sư tính giúp anh chị phần này.

Một người đang giữ sổ đỏ và không đưa ra thì có kiện được không?

Kiện được. Luật sư rút hồ sơ địa chính và đề nghị Toà án thu thập tài liệu, không bắt buộc phải có bản gốc trong tay anh chị mới nộp được đơn.

Nhà đất đã sang tên cho một người con rồi thì sao?

Vẫn xem xét được. Luật sư kiểm tra căn cứ và trình tự của lần sang tên đó để xác định nhà đất là tài sản riêng của người đứng tên hay vẫn là di sản chưa chia.

Anh chị em không muốn ra Toà, có cách nào khác không?

Có. Nếu các bên thống nhất được thì chỉ cần lập văn bản thoả thuận phân chia di sản và làm thủ tục sang tên, không phải khởi kiện. Luật sư thường thương lượng trước, ra Toà là phương án sau cùng.

Tôi đang ở nước ngoài, có nhờ được không?

Được. Anh chị gửi hồ sơ qua Zalo hoặc email để luật sư xem trước, sau đó luật sư hướng dẫn thủ tục uỷ quyền hợp lệ từ nước ngoài.

Bao lâu thì xong?

Luật sư nộp hồ sơ ngay khi tài liệu đủ và thúc tiến độ ở từng khâu để vụ việc đi nhanh nhất trong khả năng, đồng thời báo cho anh chị biết vụ việc đang ở bước nào. Nếu các bên thống nhất được ở bước thương lượng thì thời gian rút ngắn đáng kể so với ra Toà.