Trả lời nhanh: Nợ chung khi ly hôn là các nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, như nợ do hai vợ chồng cùng vay, nợ để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình, nợ phát sinh từ tài sản chung. Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới với các khoản nợ này (khoản 2 Điều 27). Ly hôn không làm chấm dứt nghĩa vụ với chủ nợ, trừ khi vợ chồng và chủ nợ có thỏa thuận khác (khoản 1 Điều 60). Nợ một bên vay không vì nhu cầu gia đình hoặc do vi phạm pháp luật là nợ riêng (khoản 3, khoản 4 Điều 45).
Nợ chung khi ly hôn là nội dung dễ phát sinh tranh chấp nhất sau tài sản. Một bên nói khoản vay là nợ chung, bên kia nói đó là nợ riêng; ngân hàng thì vẫn đòi cả hai. Bài viết này giải thích khoản nợ nào là nợ chung, ai phải trả, ngân hàng có quyền đòi ai sau ly hôn và cần chuẩn bị chứng cứ gì.
Đội ngũ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT tại trụ sở Thành phố Hồ Chí Minh
Mục lục bài viết
1. Khoản nào là nợ chung khi ly hôn
1.1. Các nghĩa vụ chung theo Điều 37
Theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ chồng có các nghĩa vụ chung về tài sản sau:
- Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, ví dụ hai vợ chồng cùng ký hợp đồng vay ngân hàng.
- Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình, ví dụ một bên vay tiền đóng viện phí, học phí cho con.
- Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung, ví dụ vay tiền sửa nhà là tài sản chung.
- Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình.
- Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà cha mẹ phải bồi thường, và nghĩa vụ khác theo luật liên quan.
1.2. Khoản nào là nợ riêng
Điều 45 xác định nợ riêng của vợ, chồng gồm: nợ có trước khi kết hôn; nợ phát sinh từ tài sản riêng (trừ một số trường hợp luật định); nợ từ giao dịch do một bên xác lập, thực hiện không vì nhu cầu của gia đình; nợ phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật. Ví dụ, khoản vay để đánh bạc, cá độ là nợ riêng của người vay.
Khoản nợ phát sinh trong thời kỳ hôn nhân không đương nhiên là nợ chung khi ly hôn. Điều quyết định là mục đích sử dụng tiền vay và việc khoản vay có phục vụ gia đình hay không.
2. Ai phải trả nợ chung khi ly hôn
2.1. Với chủ nợ: vợ chồng liên đới, kể cả sau ly hôn
Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới về các nghĩa vụ quy định tại Điều 37 (khoản 2 Điều 27). Quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp vợ chồng và người thứ ba có thỏa thuận khác (khoản 1 Điều 60).
Điều này có nghĩa: dù bản án ly hôn giao cho chồng trả khoản vay ngân hàng, nếu chồng không trả thì ngân hàng vẫn có quyền yêu cầu vợ trả theo hợp đồng tín dụng, trừ khi ngân hàng đã đồng ý để một bên nhận toàn bộ nghĩa vụ. Người đã trả thay có thể yêu cầu người kia hoàn lại phần của họ.
2.2. Giữa vợ và chồng: thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định
Vợ chồng có thể thỏa thuận ai trả, trả bao nhiêu. Không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết theo các điều 27, 37, 45 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật Dân sự (khoản 2 Điều 60). Muốn thỏa thuận có hiệu lực với ngân hàng thì nên làm việc với ngân hàng và có văn bản đồng ý của ngân hàng.
2.3. Chứng minh nợ chung hoặc nợ riêng
Bên cho rằng khoản nợ là nợ chung khi ly hôn cần chứng minh tiền vay được dùng cho gia đình; bên phản đối cần chứng minh ngược lại. Chứng cứ thường dùng gồm hợp đồng vay, chứng từ giải ngân, sao kê tài khoản, hóa đơn chi tiêu, tin nhắn trao đổi về khoản vay.
3. Giải quyết nợ chung tại Tòa án nhân dân khu vực
Nợ chung khi ly hôn có thể được yêu cầu giải quyết ngay trong vụ ly hôn hoặc khởi kiện riêng sau khi ly hôn. Ly hôn đơn phương nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc (điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Khi tranh chấp liên quan đến khoản vay ngân hàng, Tòa án đưa ngân hàng vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (khoản 4 Điều 68).
Hồ sơ gồm đơn khởi kiện, giấy chứng nhận kết hôn, căn cước của các bên, hợp đồng vay và các tài liệu chứng minh mục đích sử dụng tiền vay. Xem thêm cách chia tài sản tại bài ly hôn đơn phương có được chia tài sản không.
4. Từ hồ sơ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT đã xử lý
Khách hàng nam, kinh doanh tự do tại Thành phố Hồ Chí Minh, muốn ly hôn đơn phương và yêu cầu Tòa án giải quyết khoản nợ ngân hàng. Trong thời kỳ hôn nhân, anh đứng tên vay ngân hàng để làm vốn kinh doanh. Việc kinh doanh không thuận lợi, anh không xoay xở được tiền trả nợ. Người vợ cho rằng đây là nợ riêng của anh vì anh tự đi vay, nên chị không có trách nhiệm trả.
Công ty hướng dẫn anh thu thập sao kê tài khoản, chứng từ giải ngân của ngân hàng và hóa đơn chi tiêu để chứng minh tiền vay được dùng vào việc kinh doanh tạo thu nhập chung cho gia đình. Tòa án xác định đây là nợ chung, mỗi bên đều có nghĩa vụ trả nợ cho ngân hàng.
Bài học rút ra: khoản nợ do một bên đứng tên vay nhưng dùng cho mục đích chung của gia đình vẫn được xác định là nợ chung, nếu bên yêu cầu chứng minh được tiền vay đã dùng cho gia đình. Chứng từ dòng tiền là chứng cứ quyết định.
Luật sư tư vấn hồ sơ ly hôn có nợ ngân hàng cho khách hàng tại văn phòng
Câu hỏi thường gặp
Chồng vay tiền cá độ, vợ có phải trả không?
Về nguyên tắc là không. Nợ từ giao dịch không vì nhu cầu gia đình hoặc phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật là nợ riêng (khoản 3, khoản 4 Điều 45). Người vợ cần có chứng cứ về mục đích của khoản vay.
Vợ vay tiền sửa nhà chung, chồng có phải cùng trả không?
Có. Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản chung là nghĩa vụ chung (khoản 3 Điều 37),vợ chồng liên đới chịu trách nhiệm (khoản 2 Điều 27).
Đang nợ ngân hàng có ly hôn được không?
Được. Luật không buộc trả hết nợ mới được ly hôn. Tuy nhiên, nghĩa vụ với ngân hàng vẫn còn sau ly hôn (khoản 1 Điều 60).
Bản án giao chồng trả nợ, ngân hàng có đòi vợ được không?
Có thể, nếu vợ cũng là bên vay hoặc khoản nợ là nợ chung và ngân hàng chưa đồng ý để một mình chồng nhận nợ. Người vợ trả thay có quyền yêu cầu chồng hoàn lại.
Xử lý nợ chung khi ly hôn cần chứng cứ về dòng tiền và làm việc sớm với ngân hàng. Nếu anh chị đang ly hôn có khoản vay tại Thành phố Hồ Chí Minh hoặc thành phố Đồng Nai, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT qua hotline 03.8888.1991 hoặc trang liên hệ để luật sư xem hồ sơ cụ thể. Tham khảo thêm dịch vụ luật sư ly hôn đơn phương.
Luật sư Lê Việt Thành tại văn phòng Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT
Lưu ý: Những thông tin trên nhằm giúp Quý khách có cái nhìn tổng quan. Để áp dụng vào từng trường hợp cụ thể, giải pháp cần được điều chỉnh theo tình tiết thực tế và bối cảnh pháp lý. Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp luật sư của Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT qua số 03.8888.1991 để được hỗ trợ tốt nhất.
