Trả lời nhanh: Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quyền nuôi con khi ly hôn trước hết do vợ chồng thỏa thuận. Không thỏa thuận được thì Tòa án giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con; con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Quyền nuôi con khi ly hôn là nội dung nhiều cha mẹ lo lắng nhất, nhất là khi cả hai đều muốn nuôi con. Pháp luật không chấm điểm cha hay mẹ theo một bảng tiêu chí cố định, mà để Tòa án đánh giá quyền lợi về mọi mặt của con. Bài viết dưới đây giải thích quy định hiện hành, những yếu tố Tòa án thường xem xét và kinh nghiệm thực tế từ hồ sơ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT đã xử lý tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Đội ngũ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT tại trụ sở Thành phố Hồ Chí Minh
Mục lục bài viết
1. Nguyên tắc xác định quyền nuôi con khi ly hôn
1.1. Cha mẹ thỏa thuận trước
Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên (khoản 1 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014). Vợ chồng được tự thỏa thuận ai là người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ và quyền của mỗi bên đối với con. Thỏa thuận được thì việc giải quyết tại Tòa án nhanh và nhẹ nhàng hơn cho cả con.
1.2. Không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định
Khi cha mẹ tranh chấp, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con (khoản 2 Điều 81). Tòa án không mặc nhiên giao con cho người có thu nhập cao hơn, cũng không mặc nhiên giao cho người không có lỗi trong hôn nhân.
2. Quyền nuôi con khi ly hôn theo độ tuổi của con
2.1. Con dưới 36 tháng tuổi
Theo khoản 3 Điều 81, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Người cha muốn nuôi con trong độ tuổi này phải chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện.
2.2. Con từ đủ 36 tháng tuổi trở lên
Từ độ tuổi này, nếu có tranh chấp, Tòa án xem xét bên nào có điều kiện nuôi con tốt hơn về mọi mặt để giao con. Cha và mẹ có vị trí ngang nhau.
2.3. Con từ đủ 07 tuổi trở lên
Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con. Nguyện vọng của con là một yếu tố quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất; con không có quyền “tự chọn” theo nghĩa Tòa án buộc phải làm theo.
3. Tòa án xem xét những gì khi có tranh chấp quyền nuôi con
3.1. Điều kiện vật chất
Thu nhập ổn định, chỗ ở ổn định, khả năng chi trả học phí, khám chữa bệnh, sinh hoạt cho con. Tài liệu thường dùng: hợp đồng lao động, xác nhận thu nhập, giấy tờ nhà hoặc hợp đồng thuê nhà, xác nhận thông tin cư trú. Thu nhập cao chưa chắc là ưu thế nếu không có thời gian chăm con.
3.2. Thời gian chăm sóc, giáo dục và đạo đức
Ai là người trực tiếp đưa đón, theo dõi việc học, chăm sóc khi con ốm; nếp sống, đạo đức của cha mẹ; sự hỗ trợ của ông bà; môi trường học tập, sinh hoạt quen thuộc của con. Hành vi bạo lực, nghiện ngập hoặc cố tình ngăn cản bên kia gặp con đều là điểm bất lợi.
4. Cấp dưỡng, thăm nom và thay đổi người trực tiếp nuôi con
4.1. Cấp dưỡng và thăm nom
Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở (khoản 2, khoản 3 Điều 82). Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con; không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết (Điều 116). Pháp luật không quy định một mức cấp dưỡng cố định.
4.2. Thay đổi người trực tiếp nuôi con
Sau khi ly hôn, cha hoặc mẹ vẫn có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ có thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con, hoặc khi người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con (Điều 84). Từ ngày 01/7/2025, yêu cầu này giải quyết tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền. Tham khảo thêm dịch vụ luật sư ly hôn đơn phương.
5. Từ hồ sơ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT đã xử lý
Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT đã tư vấn cho một khách hàng nữ, làm nghề bác sĩ, ký hợp đồng dịch vụ với Công ty về tranh chấp quyền nuôi con chung. Luật sư giải thích: con từ đủ 36 tháng tuổi trở lên, nếu có tranh chấp, Tòa án sẽ giao con cho cha hoặc mẹ là người có điều kiện nuôi con tốt hơn; con từ đủ 07 tuổi thì Tòa án hỏi thêm nguyện vọng của con. Điều kiện nuôi con gồm nhiều yếu tố như điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, giáo dục con, nơi ở, đạo đức và các yếu tố khác liên quan đến việc chăm sóc con.
Tuy nhiên, pháp luật không có tiêu chí và định lượng rõ ràng về điều kiện nuôi con; việc đánh giá phần lớn thuộc về thẩm phán. Vì vậy không ai có thể chắc chắn trước Tòa án sẽ giao con cho ai. Kể cả khi Tòa án sơ thẩm đã xử, Tòa án phúc thẩm vẫn có thể sửa án. Ngoài ra, khi con chưa thành niên, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con đều có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con. Tranh chấp con chung vì thế rất phức tạp, và các bên nên đặt quyền lợi của con lên trên việc tranh chấp đến cùng.
Bài học rút ra: luật sư có thể hướng dẫn khách hàng trình bày, làm việc với Tòa án và thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi con tốt hơn, nhưng không được cam kết kết quả Tòa án giao con cho ai, vì không ai có thể cam kết điều này.
Luật sư tư vấn tranh chấp nuôi con cho khách hàng tại văn phòng
Câu hỏi thường gặp
Quyền nuôi con khi ly hôn được xác định theo nguyên tắc nào?
Ưu tiên thỏa thuận của cha mẹ. Không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con (Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014).
Con dưới 36 tháng tuổi, người cha có giành được quyền nuôi con không?
Chỉ khi người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Người cha cần tài liệu chứng minh cụ thể.
Con từ đủ 7 tuổi có được tự chọn ở với cha hay mẹ không?
Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con, nhưng vẫn quyết định trên cơ sở quyền lợi về mọi mặt của con.
Mức cấp dưỡng nuôi con là bao nhiêu?
Không có mức cố định. Các bên thỏa thuận theo thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con; không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định.
Hiểu đúng quy định về quyền nuôi con khi ly hôn giúp cha mẹ chuẩn bị chứng cứ đúng trọng tâm và tránh tranh chấp kéo dài. Nếu anh chị đang chuẩn bị ly hôn và có tranh chấp về con chung tại Thành phố Hồ Chí Minh, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT qua hotline 03.8888.1991 hoặc trang liên hệ để luật sư xem hồ sơ cụ thể.
Luật sư Lê Việt Thành tại văn phòng Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT
Lưu ý: Những thông tin trên nhằm giúp Quý khách có cái nhìn tổng quan. Để áp dụng vào từng trường hợp cụ thể, giải pháp cần được điều chỉnh theo tình tiết thực tế và bối cảnh pháp lý. Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp luật sư của Công ty Luật TNHH Nhất Tín LNT qua số 03.8888.1991 để được hỗ trợ tốt nhất.
.png)
